Đến cả tổng thống cũng phải làm Content

Đây là một bài diễn văn hay đượ tổng thống Obama soạn và bài phân tích ngắn gọn nhưng sắc của thầy Đức Sơn Brand. Bạn hãy dành một ít thời gian để đọc và nêu cảm nhận của bản thân mình cho bài viết nha.

Hình minh họa
Hình minh họa

Thi-sĩ Jose Marti của Cuba từng viết: “Tự-Do là quyền được sống thật, được suy nghĩ và phát-ngôn mà không cần phải ra vẻ đạo-đức giả.” Thế nên tôi cũng xin nói với các bạn những điều tôi hằng tin. Tôi không cần các bạn phải đồng-ý, nhưng các bạn cần biết tôi tin những gì.

Tôi tin rằng tất cả mọi người đều bình-đẳng trước pháp-luật. Tôi tin rằng nhân-phẩm của trẻ em phải được bảo-vệ bằng giáo-dục và y-tế, bằng cơm ăn áo mặc và nhà cửa tử-tế. Tôi tin rằng mọi công-dân đều có quyền phát-biểu ý-kiến mà không sợ bị bắt-bớ. Ai cũng có quyền lập-hội, quyền chỉ-trích nhà nước, và quyền phản-đối trong ôn-hoà. Tôi tin rằng pháp-luật không được phép bỏ tù người dân khi họ sử-dụng những quyền căn-bản này. Tất cả mọi người đều phải có quyền tự-do tín-ngưỡng. Và dĩ-nhiên tôi cũng tin rằng mọi cử-tri phải được quyền chọn người đại-diện chính-phủ cho mình qua những cuộc bầu-cử tự-do và dân-chủ.

Không phải ai cũng đồng-ý với tôi hay với người dân Mỹ về những điểm này. Nhưng tôi tin rằng các nhân-quyền nói trên áp-dụng cho tất cả mọi người. Nó đúng cho dân Mỹ, cho dân Cuba, và cho tất cả mọi dân-tộc khác trên thế-giới…

Vì vậy, đây là thông-điệp tôi muốn nhắn gửi đến nhà nước cũng như nhân-dân Cuba:
Những lý-tưởng cách-mạng-của Hoa-Kỳ, của Cuba, của bao cuộc nổi dậy khác trên thế-giới, tôi tin rằng chỉ thật sự có ý-nghĩa khi chúng được đặt trên nền-tảng dân-chủ. Tôi tin như vậy không phải vì nền dân-chủ của nước Mỹ là toàn-hảo, mà bởi vì nó KHÔNG toàn-hảo. Đất nước chúng tôi, cũng như bao quốc-gia khác, cần không-gian rộng lớn của dân-chủ để tự điều-chỉnh. Bất cứ người dân nào cũng có thể là nhân-tố cho sự thay đổi, đưa ra những ý-tưởng mới, sáng-lập những mô-hình xã-hội tốt đẹp hơn. Ngay lúc này và ngay trong nước Cuba, một sự tiến-hoá cũng đang ngầm xảy ra; một thế-hệ người dân Cuba mới đang thành-hình..

Có người nghĩ rằng tôi đến đây để kêu gọi người dân đập đổ một cái gì đó. Nhưng sự thật là tôi muốn kêu gọi thanh-niên Cuba hãy kéo nhau đứng lên để xây-dựng một cái gì đó.
(Lược trích bài diễn văn của tổng thống Barak Obama tại chuyến thăm Cuba. Bản dịch lấy trên internet)

Bài diễn văn hay về nhiều nghĩa: thông điệp, thái độ người chuyển thông điệp, sự thấu hiểu và cách sử dụng ngôn ngữ.
Thông điệp mạch lạc rõ ràng và đánh rất trúng tâm lý người nghe. Thái độ của người phát đi thông điệp kiên quyết mạnh mẽ nhưng uyển chuyển và sẻ chia.

Ngôn ngữ chuyển tải thông điệp thực sự ấn tượng. Hầu hết là câu đơn, không giải thích lòng vòng. Nói về dân chủ và quyền con người nhưng không dùng ngôn ngữ áp đặt (phải, nên, nhất định).

Khi truyền giáo về một giá trị, khó nhất là để người nghe “bên kia” thấy chính họ trong ngôn ngữ trình bày. Ông Obama làm điều này thật xuất sắc. Ngay từ cách ông đặt vấn đề và trong suốt quá trình ông giải quyết vấn đề.

Cuộc sống này thật ngắn ngủi. Những tinh hoa văn minh và tiến bộ về nhận thức còn rất nhiều điều ta chưa biết. Phải tranh thủ thôi. Không nên lãng phí thời gian cho những chuyện không đâu.

Bài trên nói về quyền tự do, bình đẳng và giá trị truyền thống của mỗi dân tộc. Đã là con người với nhau thì phải tôn trọng, không khinh rẻ bất cứ người ở nước nào. Đúng là một bài diễn văn đầy ý nghĩa.

Nghề copywriter: viết lách chưa bao giờ thú vị như thế

Nếu bạn thích viết lách, yêu internet, thường xem TV, đọc báo và có nhiều ý tưởng sáng tạo, khởi nghiệp với nghề copywriter sẽ là con đường thầy thú vị dành cho bạn.

Bản thân người viết bài này cũng là một copywriter và đã trải qua gần 7 năm vui buồn trong nghề. Thật ra, vào lúc đó, bản thân cũng chưa hề hình dung công việc mình làm là một copywriter. Chỉ đơn giản là người viết những brochure cổ động, nghĩ ra những câu khẩu hiệu gắn với những chương trình, dịch vụ mới cho bệnh viện đang làm việc. Cho đến khi ngành nghề này được chuyên môn hóa và định nghĩa rõ ràng, tôi mới ý thức được rằng: “Ô hay, mình chính là một copywriter thứ thiệt!”.

Hình minh họa
Hình minh họa

Copywriter: Người tạo nên những tác phẩm “để đời”

Nếu lướt qua định nghĩa, bạn sẽ thấy copywriter được miêu tả ngắn gọn là: người viết lời cho quảng cáo. Bạn xem những mẫu quảng cáo trên TV hàng ngày, vui vui thì mang những gì mình nhớ trên TV ra tán chuyện với bạn bè như: “A,B.C gì đó ơi, cứ tha hồ lấm bẩn”; hay câu kinh điển mà ai cũng biết là quảng cáo của hãng nào: “Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu”. Nếu bạn là người nghĩ ra những câu khẩu hiệu “để đời” ấy, hẳn ban sẽ thấy tự hào lắm phải không? Nhưng các copywriter của chúng ta là những người âm thầm đóng góp cho sự thành công của một chiến dịch quảng bá sản phẩm, thương hiệu. Có khi những câu slogan, những bài viết họ xuất bản được mọi người thích thú nhưng sẽ không ai buồn tìm hiểu: ai là người nghĩ ra những điều ấy (trừ khi bạn có thành tựu vượt bậc như những tên tuổi như Ogilvy hay Leo Burnett). Thành công của bạn là thành công của thương hiệu, công ty. Vậy đó, nếu bạn thích nổi tiếng tầm cỡ nhà văn, nhà thơ, nghề copywriter không hợp với bạn đâu. Nhưng nếu bạn thích thú “chơi đùa” cùng câu chữ, muốn có những khẩu hiệu, ý tưởng “để đời” cho riêng mình và được trả lương xứng đáng, đó chính là copywriter.

Quyền lực của câu chữ

Tùy quy mô lớn nhỏ của công ty mà một copywriter phải làm những việc khác nhau. Có nơi, copywriter chỉ chuyên viết khẩu hiệu, câu chữ trên các mẫu quảng cáo, kịch bản quảng cáo trên TV. Nhưng cũng có nơi copywriter sẽ kiêm luôn viết thông cáo báo chí, các bài viết mô tả sâu sản phẩm và nghĩ ra những đề tài hay cho chiến dịch quảng bá (Content strategy). Giỏi về ý tưởng sáng tạo, khả năng sử dụng câu chữ, một copywriter sẽ là nhân viên rất đa năng trong công ty. Bạn có biết câu nói kinh điển của giới quảng cáo là: “Content is the king” không? Điều đó cũng đã phần nào nói lên “quyền lực” của những người tạo ra nội dung – là các copywriter.

Mảnh đất màu mỡ để một copywriter tỏa sáng chính là ở các agency truyền thông, quảng cáo. Ở đó, bạn sẽ được tiếp cận với nhiều sản phẩm, dịch vụ khác nhau. Mỗi thương hiệu có tính cách, đặc trưng riêng nên việc tìm hiểu, khám phá và nghĩ ra được những nội dung, câu từ đặc trưng, phù hợp nhất cho thương hiệu ấy là điều rất thú vị. Đó cũng là môi trường để sự sáng tạo của bạn thăng hoa nhưng cũng là thách thức mà chỉ có những người thực tài, đam mê với nghề mới có thể trụ lại.

Hình minh  họa
Hình minh họa

Cần chuẩn bị gì để có thể là một copywriter tốt?

Viết lách giỏi, sử dụng từ ngữ độc đáo là yêu cầu cần cho một copywriter, tuy nhiên chưa đủ. Bạn cần phải có ít nhiều kiến thức về marketing để hiểu trình tự của một chiến lược tiếp thị sản phẩm là như thế nào. Cần hiểu cơ bản về thiết kế để phối hợp làm việc cùng các designer trong công ty, làm nên những mẫu print ad (bản in quảng cáo) bắt mắt. Copywriter phải là người hiểu sâu về sản phẩm mình đang thực hiện cũng như có kiến thức về thị trường tốt (mức tối thiểu là kiểm tra được những ý tưởng, câu chữ, đề tài bạn đưa ra đã có ai thực hiện trước chưa). Đó là lý do vì sao từ đầu bài, người viết đã nhắc đến việc thích xem TV, yêu internet. Hội tụ những điều đó, bạn sẽ thấy một copywriter có cả sự năng động lẫn chiều sâu trong nghề nghiệp đầy thú vị của mình.
Bản lĩnh… không gục ngã

Những sản phẩm của một copywriter thật sự như con tằm “rút ruột nhả tơ”. Thế nhưng sẽ có rất nhiều trường hợp những tác phẩm tâm huyết ấy bị phũ phàng từ chối. Việc “làm dâu trăm họ” không hề dễ dàng. Sẽ có những vị sếp thích lối thể hiện, câu chữ của bạn nhưng có những người thậm chí từ chối thẳng thừng mà không cần nghe bạn giải thích. Có khi họ đòi đổi một copywriter khác và khẳng định bạn là một người không phù hợp với nghề. Những lúc ấy, những bạn trẻ mới vào nghề rất dễ bị sốc, hoang mang, thậm chí là tổn thương. Nhưng đây chính là lúc để trưởng thành, bản lĩnh đối mặt với thất bại sẽ cho bạn những kinh nghiệm tuyệt vời. Hãy xem lại tác phẩm của mình còn thiếu sót chỗ nào, có thể bạn đã lồng quá nhiều cái tôi, tính cách cá nhân của mình vào đó hay sử dụng những từ ngữ chưa đủ ấn tượng, thiếu điểm nhấn, tính trọng tâm… Học hỏi và cố gắng không tạo lối mòn cho mình là bí quyết để những copywriter dù bao nhiêu tuổi cũng vẫn đầy sức sáng tạo. Và chỉ có niềm đam mê mới cho bạn đủ động lực để thực hiện điều đó.

Một lợi điểm cho các bạn trẻ mới ra trường là nghề copywriter với đặc điểm thỏa sức sáng tạo nên nhà tuyển dụng sẽ ít đòi hỏi kinh nghiệm. Tuy vào quy mô công ty mà lương khởi điểm trung của một copywriter từ 7 triệu đồng trở lên. Mức thu nhập khá hấp dẫn cho một “lính mới” phải không nào! Vậy thì bạn hãy nghĩ thử xem, mình có hợp với nghề này không?

Viết lách không chỉ viết theo tâm trạng của mình mà còn viết đúng tâm trạng, suy nghĩ của người khác. Muốn đọc giả luôn hứng thú với bài viết của mình thì ta phải chú trọng vào nội dung bài viết sao cho nó chất lượng, cung cấp được nhiều thông tin hữu ích đến người khác. Chúc bạn thành công!

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 7+8)

LỜI KHUYÊN SỐ 7 – THƯƠNG HIỆU HAY LÀ CHẾT?

Thương hiệu chính là tên cuộc chơi của bạn, là chìa khóa thành công.

Dù bạn đặt hồ sơ năng lực của công ty mình vào một cuốn sách hay một bài trình chiếu PowerPoint, hãy luôn gắn kết tên công ty với logo cũng như hệ thống nhận dạng thương hiệu của doanh nghiệp mình nói chung.

Hình minh họa
Hình minh họa

LỜI KHUYÊN SỐ 8 – KẾT NỐI VỚI ĐỘC GIẢ

Trong hồ sơ năng lực công ty, đừng chỉ đề cập những thông tin liên hệ quen thuộc của công ty mình như địa chỉ cơ sở, website, địa chỉ mail và số điện thoại. Mà cònhãy dành không gian cho các kênh quảng bá và các mạng xã hội của doanh nghiệp như Blog, Facebook, Twitter, Youtube,… nhằm mục đích dẫn dòng độc giả tìm đến mình.

Theo thời gian, việc này sẽ góp phần biến độc giả thành khách hàng. Và từ khách hàng chuyển thành khách hàng trung thành của công ty bạn.

Xem thêm:

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 1)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 2)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 3+4)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 5+6)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 5+6)

LỜI KHUYÊN SỐ 5 – NHỊP NHÀNG SỐ VÀ CHỮ

Bạn sẽ vô tình “giết chết” cuốn hồ sơ năng lực của công ty mình nếu trong đó chỉ toàn là những hàng chữ dài lê thê khiến cho người đọc vừa mất thì giờ vừa mỏi mắt. Thay vì chỉ quảng bá bằng chữ, hãy tóm gọn những thông điệp của công ty bạn thành những con số, hoặc những từ ngữ đơn giản mà bất kỳ ai cũng hiểu được.

Ví dụ: Thay vì giải thích toàn bộ quy trình sản xuất gồm toàn những thuật ngữ kỹ thuật khó hiểu, một công ty nọ đã tóm gọn các bước bằng một câu dễ hiểu, có số và chữ như sau:

Các cơ sở địa phương của công ty chúng tôi sản xuất được 15.000 tấn mỗi ngày.

Hình minh họa
Hình minh họa

LỜI KHUYÊN SỐ 6 – ĐỒNG NHẤT VỀ PHONG CÁCH

Một quyển hồ sơ năng lực công ty cần thể hiện tính thẩm mỹ cao. Hình thức và phong cách trình bày hồ sơ năng lực cần phải đồng nhất với màu sắc, logo và triết lý của công ty.

Lấy ví dụ về một công ty thiết bị nhà tắm cao cấp. Những màu sắc sử dụng trong quyền hồ sơ năng lực của công ty này cần phải thể hiện tính chất cao cấp, chẳng hạn như những tông màu trầm và tối (gắn liền với sự sang trọng). Họ không thể dùng hình ảnh minh họa là những hình vẽ sặc sỡ như phim hoạt hình được. Thay vào đó, họ nên chọn những hình ảnh về nội thất nhà tắm ở các khách sạn, resort, hoặc những ngôi biệt thự cao cấp, thì sẽ phù hợp hơn.

Xem thêm:

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 1)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 2)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 3+4)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 3+4)

LỜI KHUYÊN SỐ 3 – HÌNH MINH HỌA THUYẾT PHỤC & Ý NGHĨA

Chẳng phải ngẫu nhiên mà có câu, “Hình ảnh nói thay nghìn ngôn từ”. Hãy bố trí trong cuốn hồ sơ năng lực công ty của bạn những hình ảnh minh họa liên quan đếnchủ đề của mục tương ứng. Chúng vừa có tác dụng gây ấn tượng, vừa phải hoàn thành nhiệm vụ giải thích thêm câu chuyện tương ứng trên trang đó bên cạnh những nội dung viết bằng chữ.

Hình minh họa
Hình minh họa

LỜI KHUYÊN SỐ 4 – SỬ DỤNG CHỨNG THỰC VÀ BẢNG BIỂU

Cuốn hồ sơ năng lực của công ty bạn sẽ thuyết phục hơn nữa nếu có được những sự chứng thực, chẳng hạn như các chứng chỉ chất lượng, bằng khen từ các cơ quan nhà nước, các tổ chức hoặc các viện kiểm định có uy tín. Do bạn không thể chèn trực tiếp các loại giấy tờ này vào cuốn hồ sơ năng lực cỡ A4 được, nên hãy thể hiện chúng bằng những hình ảnh thu nhỏ hoặc những biểu tượng (icon) mang tính đại diện.

Một số những tổ chức hoặc hạng mục kiểm định chất lượng của ISO hay GMP cũng có những logo hoặc biểu tượng riêng. Nếu doanh nghiệp của bạn từng được chứng nhận bởi những tổ chức này, bạn hoàn toàn có thể thể hiện những logo, biểu tượng này – bên cạnh những nội dung bằng chữ – trong hồ sơ năng lực để giúp nâng giá trị và uy tín công ty một cách thuyết phục.

 Xem thêm:

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 1)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 2)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 2)

LỜI KHUYÊN SỐ 2: DÀN TRANG HIỆU QUẢ

Một yếu tố quan trọng chính là độ dài. Một cuốn hồ sơ năng lực công ty không thể mỏng như cẩm nang bỏ túi nhưng cũng không nên dày như cuốn từ điển. Các nghiên cứu và thống kê cho thấy độ dài lý tưởng cho một cuốn hồ sơ năng lực công ty vào khoảng từ 16 đến 28 trang, gồm cả trang bìa trước và sau.

Việc trình bày và dàn trang nội dung cuốn hồ sơ năng lực công ty một cách hiệu quả sẽ không chỉ có tác dụng dẫn dòng và tạo hứng thú cho người đọc, mà còn gây cho họ ấn tượng mạnh mẽ về công ty của bạn, dễ thấy nhất là trong các sự kiện triển lãm hoặc thuyết trình về doanh nghiệp.

Hình minh họa
Hình minh họa

Sau đây là khung dàn trang mà bạn có thể tham khảo:

  • Sứ mệnh – tóm tắt nhiệm vụ, mục đích và mục tiêu công ty.
  • Thông điệp của người đứng đầu – một lá thư hoặc thông điệp của CEO hoặc giám đốc nhằm giải thích sứ mệnh, mục tiêu, thành tựu và tầm quan trọng của doanh nghiệp trong bối cảnh chung.
  • Tổng quan công ty – một phần tóm tắt về các loại hình kinh doanh, sản phẩm và dịch vụ mà công ty cung cấp. Không nhất thiết phải đi sâu vào chi tiết từng sản phẩm vì những nội dung này sẽ được trình bày cụ thể trong brochure hoặc các tờ bướm quảng cáo của công ty.
  • Lịch sử công ty – những doanh nghiệp có thâm niên thường có một quá trình hình thành và phát triển thú vị đằng sau họ, gồm những thành tích nổi bật trong quá khứ, hoặc những khó khăn gian khổ mà họ vượt qua được một cách thần kỳ. Còn nếu bạn là doanh nghiệp mới, bạn có thể nêu bật kinh nghiệm của những người lãnh đạo cũng như ý tưởng hoặc những điều đã xui khiến bạn quyết định thành lập công ty.
  • Thành tích và những sự kiện nổi bật – có thể bao gồm những trường hợp cụ thể cho thấy doanh nghiệp của bạn đã cống hiến và phục vụ khách hàng như thế nào, và các thông tin sơ lược về những thành tích quan trọng đã đạt được.
  • Giải thưởng và Chứng nhận –  đề cập những giải thưởng, chứng nhận, chứng thực hoặc bằng khen về các thành tựu nhằm chứng minh năng lực và chất lượng thực sự của công ty.
  • Nhân sự chủ chốt – sơ lược về tiểu sử, kinh nghiệm và thành tích của những thành viên quan trọng hoặc nổi bật trong công ty.
  • Cơ sở pháp lý – những cơ sở hoặc giấy tờ chứng minh tính pháp lý, hợp pháp của doanh nghiệp.
  • Hoạt động và các mối quan hệ – nói về cách thức hoạt động của công ty nhằm khẳng định những giá trị cốt lõi và đáp ứng các yêu cầu của khách hàng, cổ đông, nhà đầu tư, nhân viên, nhà cung cấp, cộng đồng người dân và xã hội nói chung.
  • Văn hóa công ty – tổng quan về các hoạt động phát triển nhân lực, các chế độ chăm sóc và đãi ngộ nhân viên về mặt sức khỏe, bảo hiểm và môi trường làm việc nói chung.
  • Báo cáo tài chính – nếu là một công ty kinh doanh có tính đại chúng cao, cần nêu báo cáo tài chính hoặc thống kê doanh thu gần nhất để chứng minh hoạt động của công ty.

Để có thể viết tốt hầu hết các nội dung trong đây, câu hỏi quan trọng cần đặt ra là

            “Điều gì giúp cho công ty chúng ta nổi trội hơn đối thủ?”

            “Điều gì làm cho khách hàng nhớ đến chúng ta?”.

Như đã đề cập ở phần trên, nội dung hồ sơ năng lực công ty có thể thay đổi tùy theo từng loại hình kinh doanh đặc thù, nên những gợi ý trên chưa phải là toàn bộ nội dung bạn cần phải viết cho hồ sơ năng lực của công ty mình. Cần có sự bổ sung, thêm bớt phù hợp nhằm nêu bật được hình ảnh, thành tựu công ty cũng như giúp tăng sự tin tưởng nơi người đọc.

Xem thêm:  Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 2)

Lời khuyên để có bản năng lực “đẹp” cho công ty (kỳ 1)

LỜI KHUYÊN SỐ 1: CHẤM DỨT NGỘ NHẬN VỀ CÁI “ĐẸP” !

Hình minh họa
Hình minh họa

Thực tế,

Hồ sơ năng lực công ty không phải là nơi để bạn nhồi nhét thông tin và liệt kê danh sách sản phẩm và dịch vụ một cách vô tội vạ.

Không phải như thế!

Trong một thế giới kinh doanh đầy cạnh tranh như ngày nay, một bản hồ sơ năng lực công ty “đẹp” – đúng nghĩa của nó – phải bật được ra khỏi đám đông và khẳng định những sản phẩm, dịch vụ, những hợp đồng và tên tuổi của bạn thông quanhững thông điệp marketing có ý nghĩa.

Một bản hồ sơ năng lực “đẹp” bao gồm cả tính khoa học và thẩm mỹ, mà trong đó,mỗi trang hồ sơ đều quan trọng như nhau.

Trên phương diện khoa học, bản hồ sơ năng lực công ty sẽ đẹp khi mỗi nội dung của hồ sơ đều truyền tải được những thông điệp có giá trị và được trình bày, dàn trang một cách hiệu quả về mặt thẩm mỹ.

Từ phương diện nghệ thuật và thẩm mỹ, những thông điệp marketing giá trị đó phải được trình bày chỉn chu như nhau và được bố trí với các hình ảnh minh họa có ý nghĩa liên quan và có tính thuyết phục cao. Tông màu chủ đạo được sử dụng trong hồ sơ phải đồng nhất với những giá trị cốt lõi và triết lý kinh doanh của công ty bạn.

Đón xem những lời khuyên tiếp theo để nắm được các bí kíp “nhỏ mà hay” cho từng phần việc cụ thể trong việc trình bày một bản hồ sơ năng lực công ty hiệu quả.

Họa theo cách viết lách “thực dụng” kiểu Mỹ

Ngày trước tôi phải ngồi hai lớp academic writing, tức là học cách viết kiểu hàn lâm học giả. Trước hết là để viết cho được những bài luận là bài tập, bài thi trên lớp – là những thứ giúp tôi rèn sinh viên sau đại học để sau này ra đời biết sản xuất ra những sản phẩm học thuật như là bài báo chuyên ngành, nghiên cứu, báo cáo báo cày các kiểu. Nói chung cũng là một dịp được hiểu hơn về phong cách viết lách thực dụng kiểu Mỹ, mà tôi khá là thích, thích hơn kiểu tháp ngà của châu Âu.

Mở ngoặc. Cái tựa bài này chỉ mang tính chất câu viu, chứ Mỹ không phải là nơi đẻ ra hay độc quyền kiểu viết lách thực dụng. Ví dụ cách đây nhiều năm tôi có ngồi một lớp dạy viết văn bản phi hư cấu ở Việt Nam thì lớp ấy dạy viết đúng kiểu cấu trúc chặt chẽ, ngắn gọn không rườm rà, đi thẳng vào vấn đề mà trong bài này tôi tạm gọi là “viết lách kiểu thực dụng”. Hoặc viết luận để thi IELTS hay TOEFL đều nên viết kiểu vậy. Đóng ngoặc.

Vậy viết lách kiểu thực dụng là thế nào? Nói đơn giản thì là phải đặt mình vào vị thế người đọc, viết sao cho người đọc có thể hiểu được trúng ý, đủ ý trong thời gian ngắn nhất có thể. Dưới đây tôi nói hai ý tôi tâm đắc nhất để giải thích rõ hơn.

Hình minh họa
Hình minh họa

1. Viết để người không có chuyên môn cũng phải hiểu được.

Giải thích của ông thầy Mỹ tôi ngày ấy rất đơn giản: ở Mỹ, những người sẽ cho bạn tiền làm nghiên cứu không phải là người trong chuyên ngành của bạn, vì vậy bạn phải viết làm sao để họ hiểu được là bạn nghiên cứu cái gì và nghiên cứu cái đó để làm gì. Chấm hết.

Vậy là trong lớp ấy, khi tập viết luận, chúng tôi mỗi người viết về chuyên ngành của mình, rồi phải chuyển qua cho bạn học chuyên ngành rất khác để bạn ấy đọc và phản hồi coi bạn ấy có hiểu được không. Thế là luận xã hội học ném sang cho sinh học phân tử đọc. Sinh học phân tử ném sang cho kinh tế. Kinh tế ném sang cho cơ khí. Cơ khí ném sang cho địa lý. Vui ra tròVà quả thực rất hữu ích.

Kết quả là chúng tôi ai cũng phải tập diễn đạt các khái niệm, các lý thuyết, giới thiệu các tên tuổi kinh điển trong ngành mình một cách dễ hiểu nhất có thể. Để làm phép so sánh, đọc paper của học giả Mỹ đối với người không chuyên hoặc sinh viên mới dễ hiểu hơn nhiều so với paper của học giả châu Âu. Ngày ấy năm đầu tôi đọc bài nào khó hiểu là y như rằng của học giả châu Âu hoặc nếu là Mỹ nhất định có một background lạ.

2. Mở bài thật ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề.

Nghĩa là nội trong ba câu câu đầu bạn phải cho người đọc biết là bài này bạn viết về cái gì. Giải thích lôi thôi là nhiệm vụ của phần thân, còn kiểu gì cũng phải viết cho được một câu thật khái quát nhất, đúng ý, đủ ý, không thừa, không thiếu trong ba câu đầu của phần mở bài.

Cái này tôi đã phải tập một thời gian, vì tính tôi ưa viết lôi thôi dài dòng. Ngày xưa đi học ở trường lại hay được hướng dẫn viết mở bài là phải đi từ xa tới gần, dẫn dắt người đọc vô tới cái mình muốn nói. Chết mệt. Kể cả viết văn cũng không nhất thiết phải viết kiểu ấy. Nhiều ông bà nhà văn ngay câu đầu đã ném bộp một câu gây sốc, chả dẫn dắt quái gì, nhưng đọc lại thấy rất chi là khoái. Đọc gì phi hư cấu thì tôi lại càng thích kiểu có gì nói toẹt ra ngay từ đầu để người đọc còn biết coi có cần phải đọc hết không. Thời gian rảnh tuy nhiều nhưng cũng quý lắm chứ.

Đi thẳng vào vấn đề nghĩa là thế nào? Nghĩa là viết một câu khô khốc nhưng cụ thể như là bài này sẽ nói về vấn đề A trong phạm vi nội thành Hà Nội, theo khía cạnh kinh tế học chẳng hạn. Chứ không phải kiểu vấn đề A hiện nay đang là vấn đề được nhiều người quan tâm, từ ông tiến sĩ cho tới bà bán rau, từ bà bộ trưởng cho tới ông đạp xích lô, và người viết sau nhiều đêm trăn trở mất ngủ vì uống nhầm thứ cà phê nặng quá so với sức chịu đựng thường ngày của cơ thể giờ cũng mạo muội mang hết tâm tư tình cảm của mình ra mà lạm bàn đôi chút về vấn đề B, vốn là anh em họ hàng với vấn đề A nói trên.

Nữa. Nội trong trang đầu tiên, người đọc phải hình dung được các ý chính trong bài là gì. Lại viết thẳng tưng khô khốc nghen. Ví dụ, trong bài này tôi sẽ trình bày ba khía cạnh về vấn đề A mà hôm qua bài phát biểu của ông tổng thống đã bỏ qua không hề đề cập tới (đoạn khiến tôi thất vọng vô cùng thì giữ trong đầu mà đi chém gió thôi, khỏi viết ra nghen). Một là. Hai là. Ba là. Mỗi cái “là” này chỉ một câu thôi nghen. Cần lắm thì mới ưu tiên cho viết tới câu thứ hai đó.

Nguyên tắc là vậy nhưng để viết được vậy người viết cần hiểu rất chính xác cái mình muốn nói tới là gì. Xài từ ngữ cũng phải chính xác, A là A, B là B, không xài những từ nhập nhèm ai muốn hiểu thế nào thì hiểu. Tập viết lách kiểu thực dụng cũng là một cách tốt để tập suy nghĩ thực tế hơn và xài từ tinh tế hơn.

Viết lách kiểu nào cũng được nhưng cái chính là mình viết cho người khác đọc nên bạn ít nhất viết sao cho dễ hiểu, ngắn gọn, súc tích. Ở trên mình giới thiệu cho mấy bạn về cách viết kiểu Mỹ. Hy vọng bài viết giúp ích được nhiều với bạn

Theo nguyenhonganh.wordpress.com

 

 

Công việc copywriter và các thể loại viết quảng cáo

Xác định được thể loại viết phù hợp nhất với sở thích và sở trường của mình chính là bước đầu tiên giúp Bạn gặt hái thành công trong nghề!

Viết quảng cáo là một lĩnh vực quá sức rộng lớn và cần thiết trong mọi ngành công nghiệp và dịch vụ. Nó rộng đến nỗi bao nhiêu người chuyên môn lẫn không chuyên – bao gồm cả tôi – đã bàn về nó suốt tự cổ chí kim vẫn không hết chuyện. Loạt bài mới này nhằm mục đích chia sẻ cho các anh chị và các bạn vài thể loại viết quảng cáo phổ biến nhất hiện nay, để mọi người – nhất là các bạn trẻ quan tâm đến công việc copywriter – có cái nhìn rõ ràng và hệ thống về nghề này, không còn phải lạc lối giữa quá nhiều thông tin đa chiều, để các bạn có thể sớm có định hướng và lên kế hoạch sự nghiệp hiệu quả cho bản thân.

Một bạn trẻ có ý định dấn thân vào nghề copywriter từng cảm thán với tôi rằng, “Hình như làm copywriter là phảibiết tất tần tật mọi thứ phải không chị? Viết quảng cáo cho kem đánh răng thì phải biết trong kem đánh răng có chất gì, viết quảng cáo để bán bảo hiểm thì phải hiểu biết về bảo hiểm, viết quảng cáo cho thuốc thì phải có vài kiến thức chuyên môn về y khoa… Nhiều quá, chết em mất chị ơi!”

Hình minh họa
Hình minh họa

Sự thật không đến nỗi kinh dị đến thế!

Ngay cả với các bậc thầy viết quảng cáo vĩ đại nhất thế giới, mỗi người họ kỳ thực đều trung thành với một phong cách nhất định và thiên về một thể loại viết quảng cáo nhất định mà thôi:

David Ogilvy và Rosser Reeves là copywriter sáng tạo;

Các nhà quảng cáo vĩ đại đời đầu như Robert Collier, John Caples và Victor O. Schwab đều là copywriter viết chào hàng;

Claude C. Hopkins có khả năng viết nội dung kỹ thuật bên cạnh các mẩu quảng cáo chào hàng thông thường;    

Joe Vitale chuyên về viết nội dung web;

Tuy vậy, để đạt đến đẳng cấp trên, các bậc thầy này đều đã phải có rất nhiều kinh nghiệm lẫn vốn sống suốt gần chục năm, từ việc làm đủ thứ nghề cho đến… viết đủ thứ!  

Nếu bạn làm copywriter cho công ty sản xuất, bạn sẽ chỉ cần phải viết nội dung quảng bá cho các sản phẩm thuộc chuyên môn của họ. Tuy nhiên, nếu bạn là một copywriter tự do (freelance) hoặc copywriter sáng tạo cho các tập đoàn quảng cáo và truyền thông lớn, bạn sẽ “được” cọ xát với nhiều thể loại sản phẩm khác nhau, và sẽ phải có nhiệm vụ liên hệ với khách hàng, đối tác, đồng nghiệp hoặc tự tìm kiếm tài liệu nghiên cứu đề tài nhằm viết ra những nội dung quảng cáo xuất sắc. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn chọn con đường freelance, bởi trong thời gian đầu chưa ai biết đến, mỗi một đơn hàng bạn tìm được đều quý như vàng. Bạn không còn cách nào khác là phải tiếp nhận yêu cầu của khách hàng và cố gắng hoàn thành công việc thật tốt để có thu nhập nuôi sống bản thân. Bạn chỉ có quyền được chọn lựa khách hàng và tự do sáng tạo khi và chỉ khi bạn đã có nhiều kinh nghiệm, đã xây dựng được tên tuổi hoặc có một vị thế nhất định trong nghề, để chính khách hàng phải cần bạn (chứ không phải bạn cần họ như thời gian đầu.)

Sau đây là một vài thể loại viết quảng cáo phổ biến mà bạn có thể chọn lựa hoặc bắt gặp trên con đường sự nghiệp của mình – hãy bấm vào link của thể loại viết quảng cáo mà bạn muốn tìm hiểu để xem diễn giải chi tiết nhé :

1. Copywriter chào hàng;

2. Copywriter kỹ thuật;

3. SEO Copywriter;

4. Copywriter viết nội dung web;

5. Copywriter sáng tạo;

Bạn có thể chọn trung thành với một trong năm thể loại; hoặc nếu bạn muốn gặt hái thành công lớn hơn và chinh phục đỉnh cao trong nghề, bạn có thể chuyển đổi linh hoạt giữa các thể loại này trong điều kiện cho phép để phát triển vốn liếng và kinh nghiệm – như các bậc thầy đã làm.

 Mọi người hãy truy cập blog baochi.edu.vn  xem các bài viết  nhé!

Viết lách là gì? Viết lách là lao động

Chuyện phiếm trong bữa tối tại một quán ăn trên một con phố nhỏ mang tên một nàng công chúa, giữa tôi với một người bạn:

– Kể ra cũng hơi xấu hổ vì đi học thạc sĩ ở bên kia về mà viết lách lại kém quá.

– Ờ thì mày là dân kỹ thuật, chắc không phải viết mấy. Chứ như bọn tao thì viết suốt, toàn viết thôi.

– Ừ chủ yếu là làm việc chứ có viết mấy đâu.

– Đó, bọn tao thì chỉ có viết thôi chứ có làm việc gì đâu.

Đôi khi những người hay (phải) viết lách lại thích tự giễu mình như thế. Nhưng thôi nào, phải công bằng một tí, viết lách cũng là lao động chứ. Kể cả khi bạn viết nhật ký cá nhân thì bản chất nó vẫn là lao động.

Chẳng hiểu sao tôi cứ có cảm giác rằng có một số người nghĩ rằng viết lách là một hoạt động dễ như ăn cháo đối với những người hình như là đẻ ra đã có gien văn hay chữ tốt. Nghĩa là gi gỉ gì gi cái gì họ cũng viết được, viết lúc nào cũng được, cứ đặt bút xuống hoặc đặt tay xuống bàn phím là chữ nghĩa trong đầu rào rào chạy ra.

Hình minh họa
Hình minh họa

Trên thực tế, những người hay viết lách chẳng sớm thì muộn đều phải đối diện với một tình trạng gọi là writer’s block, tạm dịch là tắc mạch viết. Nghĩa là tự dưng chẳng viết được gì nữa. Có thể là cứ viết một hai từ, hoặc một hai câu lại xóa đi mà cũng có thể là cứ nhìn vào trang giấy hay màn hình máy tính hàng tiếng đồng hồ mà không nặn ra được một chữ nào. Tình trạng tắc mạch viết này có khi kéo dài đến hàng năm trời. Trên mạng có trăm phương nghìn kế người ta mách nhau làm thế nào để thoát khỏi tình trạng tắc mạch viết một cách mau chóng.

Kể cả khi không bị tắc mạch viết, nhiều người viết cũng cần có những điều kiện nhất định mới có thể viết được. Thường gặp nhất là nhu cầu được yên tĩnh không ai làm phiền. Ôi sao mà tôi yêu cái cau mày của Nicole Kidman trong phim “The hours” trong phân cảnh Virginia Woolf đang viết lách thì bị làm phiền đến thế chứ! Một trong những nỗi khó chịu lớn nhất cuộc đời tôi là đang viết thì có ai đó tự dưng bắt chuyện hoặc hỏi một câu hoặc có một âm thanh nào đó tự dưng gắt lên. Khi viết lách tôi thường cần một sự tập trung cao độ, kể cả khi đó là việc viết ra một thứ nhảm nhí cho mình mình đọc.

Tuy nhiên, giống như nhiều phụ nữ hay viết lách có con mọn, với tôi một ngoại lệ đáng yêu hoàn toàn chấp nhận được là con mèo 😀. Những người viết ở nhà trông con hay trông mèo đều biết cách làm thế nào để viết được với một đứa nhóc đang cắn chân mình hoặc chạy khắp nhà và la toáng lên.

Ngoài nhu cầu phổ biến về sự yên tĩnh, mỗi một người viết sẽ có một hoặc vài nhu cầu khác để có thể viết lách được. Có những nhu cầu đơn giản và dễ hiểu, ví dụ như hút thuốc, đồng thời cũng có đầy nhu cầu vô cùng kỳ quái và khó hiểu. Nếu bạn có hứng thú tìm hiểu thêm, bạn có thể google “weird writing habits” thì sẽ ra một lô một lốc những bài viết tiết lộ cho bạn biết những chuyện kiểu như ai thì thích đứng viết, ai thì thích nằm viết, và ai thì thích không mặc gì khi viết.

Nhắc tới “tìm hiểu thêm”, tính chất lao động của việc viết lách thể hiện rõ ở công việc này hơn là ở những đòi hỏi về “điều kiện lao động”. Tôi có cảm giác rằng một trong những thất bại lớn nhất của việc dạy văn ở bậc phổ thông ở Việt Nam hiện nay là không dạy cho học sinh hiểu được rằng viết lách cũng cần phải có tìm hiểu và nghiên cứu. Có thể đó là lý do vì sao tôi có cảm giác rằng nhiều người nghĩ rằng viết lách nghĩa là cứ đặt bút hoặc đặt tay xuống bàn phím là viết được, như có viết ở trên. Chuyện cũ nói lại: dạy văn ở phổ thông cơ bản đang là dạy học sinh cần phải học thuộc cái gì. Các thầy cô giáo giảng văn không phải là để gợi mở cho học trò tư duy mà là để “truyền đạt” lại một số cách hiểu một tác phẩm văn học và rồi sẽ chấm điểm các bài văn dựa vào sự ghi nhớ và nhắc lại được những cách hiểu đó. Barem chấm điểm môn văn luôn luôn phải có “đúng ý, đủ ý” bên cạnh một số yêu cầu khác dường như không quan trọng bằng.

Người bạn tốt của cách dạy như thế là các “bài văn mẫu” – một khái niệm với tôi là hơi nực cười. Không phải là chúng ta không cần các bài văn sẵn có để tham khảo; ngược lại, cái chúng ta cần chính là các bài văn để tham khảo – chứ không phải để làm mẫu. Tham khảo có nghĩa là đọc để biết người khác người ta nghĩ như thế về tác phẩm ấy, tác giả đó, chứ không phải là à người ta đã tổng kết là tác phẩm ấy, tác giả đó được hiểu như thế đó, ta chỉ cần ghi nhớ và viết lại y chang. Thảo luận văn học là một điều cần có ngay ở bậc phổ thông ở mọi lớp chứ không phải chỉ ở các lớp chuyên văn hay tới tận bậc đại học trong các chuyên ngành liên quan tới văn chương. Việc thảo luận ấy không chỉ tốt cho việc cảm thụ văn học mà còn vô cùng tốt cho việc tư duy về các vấn đề xã hội, nhân tình thế thái, vân vân. (Các vấn đề mà sớm hay muộn đám học trò cũng sẽ xôn xao bàn tán chém gió với nhau trong các hàng trà đá vỉa hè hay trong các quán cà phê hay trên các diễn đàn ảo tung chảo khi chúng lớn lên làm người lớn như ai.

Trên thực tế, phải tới bậc thạc sĩ tôi mới nhận ra mình đã bị ảnh hưởng nhiều như thế nào bởi lối học viết lách thụ động ấy. Dù nhiều giáo sư bảo tôi viết lách tốt, có hai người đã viết nhận xét vào bài luận của tôi đại ý là em tóm tắt những bài đọc rất tốt, nhưng tôi muốn em viết nhiều hơn về quan điểm của cá nhân em về chủ đề của bài luận. Em nghĩ gì về những quan điểm của các bài báo và các cuốn sách mà chúng ta đọc?

Sau các nhận xét ấy, mỗi khi viết luận tôi lại tự hỏi mình, thế rốt cục là tôi nghĩ gì về cái vấn đề mà tôi đang viết? Rồi tôi nhận ra là điều ấy thật khó. Những gì người ta – các học giả nghiên cứu lâu năm – đã nghĩ ra trước khi tôi kịp nghĩ gì có khi đọc tới đọc lui còn chưa hiểu được hết, thử hỏi tôi còn biết nghĩ gì nữa. Tôi nói chuyện với mấy bạn học người Mỹ và tụi nó bảo cũng thấy khó khăn như tôi trong việc “nghĩ gì nữa”. Nhưng rồi chúng tôi cứ phải tập nghĩ từ bài luận này sang bài luận khác cho tới khi hình thành một thói quen cứ đọc là phải nghĩ: tôi nghĩ gì về việc ông bà nào đó nghĩ gì, viết gì, nói gì, bất kể ông bà ấy là ai, được thiên hạ tung hô hay bị nhân gian chửi rủa như thế nào.

Khi bạn viết, điều quan trọng nhất không phải là ai đó nghĩ gì mà là bạn nghĩ gì.

Tóm lại, những gì viết nãy giờ là muốn nói đến hai khía cạnh mang tính chất lao động của công việc viết lách: (1) là phải tìm hiểu, nghiên cứu, đọc tài liệu tham khảo về vấn đề mà mình viết; (2) là phải nghĩ cho ra bản thân mình chứ không phải bất kỳ một ai khác nghĩ gì về vấn đề mà mình viết.

Giờ nói tới khía cạnh thứ ba thể hiện tính chất lao động của việc viết lách, ấy chính là việc viết. Hay đúng hơn là việc viết đi viết lại, viết tới viết lui cho tới khi nào cảm thấy những gì mình viết ra là đúng với cái mà mình đang nghĩ trong đầu mà khi người khác đọc người ta có thể hiểu được mình muốn nói gì.

Dĩ nhiên có những bài viết là sản phẩm của “viết phát ăn liền”, quả thực là đặt bút xuống hoặc đặt tay xuống bàn phím là chữ nghĩa rào rào chạy ra lấp đầy những trang trắng trước mặt người viết, rồi gần như không phải sửa sang gì cứ thế đem xuất bản (post) là thiên hạ rào rào nhảy vào like và phát tán. Nhưng với những người viết lách thường xuyên, chuyện viết đi viết lại, viết tới viết lui, viết viết xóa xóa, thậm chí viết đến phát khóc, bỏ ăn, mất ngủ vì viết mãi mà không ra được như mình mong muốn là chuyện rất bình thường. Bởi thế nên nếu bạn đang phải viết gì đó mà thấy viết mãi không ra cái gì, thậm chí là mãi không viết được ra cái gì, thì điều đó không có nghĩa là bạn không có khả năng viết lách về cái mà bạn đang phải viết mà chỉ là có thể bạn sẽ phải bước vào một giai đoạn lao động khổ sai hơn nữa trước khi có thể nhìn thấy ánh sáng ở cuối đường hầm mà thôi. Thường thì những lúc như thế cứ viết bừa ra mọi thứ đang nhảy múa trong đầu bạn, không cần chúng phải có nghĩa, không cần chúng phải logic hay liên quan tới nhau, cứ phải viết ra rồi tính tiếp.

Mà nhân tiện nhắc tới việc viết đi viết lại, xin chia sẻ một lời khuyên dành cho người viết lách mà tôi đọc được cách đây nhiều năm, có bắt chước làm theo, và cảm thấy vô cùng chí lý, ấy là đừng vứt đi bất cứ thứ gì mình viết. Làm được việc này không phải dễ vì đôi khi (hoặc nhiều khi) đọc lại vài thứ mình viết thấy chúng sao mà ngô nghê, nông cạn, sai bét, buồn cười không phải lối, quá đau khổ, quá sướt mướt, hoặc chứa đựng muôn vàn sự dở hơi khác.

Coi trong phim hoặc trong chính đời thực của chúng ta có một phân cảnh dễ gặp là người viết vo nát mảnh giấy chứa đựng những gì mình vừa viết ra, có khi là cả nguyên một trang chữ hoặc có khi chỉ là một hai câu, rồi ném cái viên giấy ấy vào sọt rác hoặc vào góc nhà cho bõ tức vì viết chán quá. Tốt nhất là nên ném vào góc nhà, hoặc vào một cái thùng rác sạch (chuyên đựng giấy bỏ chẳng hạn) để khi cơn tức giận qua đi thì hãy gom chúng lại, mở ra, vuốt cho phẳng phiu, rồi đem cất vào một cái hộp nào đó. Thực tế là nhiều khi đọc lại những gì ta đã từng cho là dở hơi và đáng xấu hổ lại cho ta những ý tưởng viết lách mới hoặc soi sáng ra một điều gì đó cho cái đầu lúc nào cũng ngổn ngang suy nghĩ của ta.

(Giờ tôi hầu như không viết trên giấy, nhưng trong máy tính phải có vài file để phục vụ cho việc viết đủ thứ lăng nhăng xì cuội không đầu không cuối và cứ giữ lại hết tất tật những thứ chổi cùn rế rách ấy.)

Tóm lại, bài này tuy viết theo văn phong lan man nhưng chỉ có một ý chính thôi: viết lách có thể là nhiều thứ – là nghề nghiệp tay trái hoặc chân phải hoặc là sở thích cá nhân hoặc là một công việc dù ghét cay ghét đắng nhưng vẫn phải làm – nhưng dù là gì thì nó cũng là một dạng lao động đòi hỏi người lao động phải bỏ thời gian và công sức ra để làm, có lúc buồn, có lúc vui, có lúc nhàn hạ, có lúc lại khốn khổ không ai bằng. 

Theo nguyenhonganh.wordpress.com